Καλώς ορίσατε στις Υπηρεσίες Έρευνας και Στρατηγικής στους σημερινούς γρήγορους ρυθμούς.
Μια πτήση μπορεί να έχει σχεδιαστεί διεξοδικά και παρόλα αυτά να αλλάξει πριν καν προλάβετε να την προσαρμόσετε. Ο καιρός εξελίσσεται πιο γρήγορα από το αναμενόμενο. Μια διαδρομή μέσω ελεγχόμενου εναέριου χώρου δεν είναι πλέον διαθέσιμη. Ένα προβλεπόμενο αεροδρόμιο καθίσταται ακατάλληλο. Ένα κομμάτι εξοπλισμού σταματά να λειτουργεί ή οι υπολογισμοί καυσίμων αρχίζουν να κινούνται προς λάθος κατεύθυνση.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι έχει πάει στραβά. Η αλλαγή σχεδίων είναι μέρος της πτήσης. Αυτό που την κάνει ενδιαφέρουσα είναι τι συμβαίνει γνωστικά όταν αλλάζει το σχέδιο.
Δεν κάθεστε σε ένα γραφείο με την ευκαιρία να σταματήσετε και να ξεκινήσετε από την αρχή. Ήδη πετάτε το αεροσκάφος, παρακολουθείτε την απόδοσή του, επικοινωνείτε, διατηρείτε επίγνωση της κατάστασης και σκέφτεστε το μέλλον. Το νέο πρόβλημα έρχεται να προστεθεί σε όλα όσα ήδη απαιτούσαν την προσοχή σας και μερικές φορές ο χρόνος που διαθέτετε για να αναδιοργανώσετε τα πάντα είναι εκπληκτικά σύντομος.
Το έχω βιώσει αυτό με τον καιρό. Σε μια πτήση, όλα είχαν προγραμματιστεί πριν από την αναχώρηση. Είχα ελέγξει τις συνθήκες, είχα προετοιμάσει τη διαδρομή και είχα λάβει τις διαθέσιμες πληροφορίες για τον καιρό. Αλλά μέχρι να ολοκληρώσω τις εργασίες πριν από την πτήση, να απογειωθώ και να σκαρφαλώσω περίπου στα 1.000 πόδια, οι συνθήκες εξελισσόταν αρκετά γρήγορα ώστε η συνέχιση του αρχικού σχεδίου δεν είχε πλέον νόημα.
Αντ' αυτού, έμεινα στην περιοχή, ολοκλήρωσα μερικές διαδρομές και προσγειώθηκα. Λίγο αργότερα, ο καιρός άλλαξε.
Από έξω, αυτό ακούγεται απλό: οι συνθήκες άλλαξαν, οπότε αλλάξτε το σχέδιο. Από το πιλοτήριο, συμβαίνουν πολύ περισσότερα. Ένα σχέδιο πτήσης δημιουργεί μια νοητική εικόνα για το τι υποτίθεται ότι θα συμβεί στη συνέχεια. Ξέρετε πού πηγαίνετε, περίπου πότε θα φτάσετε, ποιον εναέριο χώρο περιμένετε να συναντήσετε, ποιες συχνότητες και διαδικασίες θα είναι σχετικές και τι καύσιμα περιμένετε να έχετε διαθέσιμα.
Όταν μια σημαντική υπόθεση αλλάζει, ένα μέρος αυτής της εικόνας μπορεί να καταστεί πολύ γρήγορα παρωχημένο. Η γνωστική εργασία δεν είναι πλέον απλώς η τήρηση του σχεδίου. Είναι η επεξεργασία των μερών που εξακολουθούν να ισχύουν και η ανακατασκευή εκείνων που δεν ισχύουν.
Φανταστείτε να αποφασίζετε εν πτήσει ότι δεν μπορείτε πλέον να συνεχίσετε προς τον προορισμό σας. Το προφανές ερώτημα είναι: πού να πάω αντ' αυτού;
Αλλά η απάντηση σε αυτό δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα.
Ποια αεροδρόμια βρίσκονται εντός πρακτικής εμβέλειας; Τι καιρό κάνει εκεί; Ποιος διάδρομος είναι πιθανό να είναι κατάλληλος; Ποιο είναι το μήκος και το υψόμετρο του διαδρόμου; Από ποιον εναέριο χώρο θα σας μεταφέρει η νέα διαδρομή; Ποιες συχνότητες απαιτούνται; Υπάρχουν σχετικές ειδοποιήσεις ή τοπικές διαδικασίες; Ποιο μοτίβο ή κυκλική κυκλοφορία ισχύει; Έχετε αρκετά καύσιμα όχι μόνο για να φτάσετε στο αεροδρόμιο, αλλά και για να διατηρήσετε κατάλληλα περιθώρια κέρδους σε περίπτωση που αλλάξει κάτι άλλο;
Στο έδαφος, μπορείτε να απαντήσετε σε αυτές τις ερωτήσεις μεθοδικά. Στον αέρα, το αεροσκάφος συνεχίζει να κινείται ενώ εσείς τις απαντάτε και το χρονικό παράθυρο προσαρμογής μπορεί να είναι συμπιεσμένο.
Αυτή η διαφορά είναι εύκολο να υποτιμηθεί.
Μια εκτροπή προσθέτει ένα νέο πρόβλημα λήψης αποφάσεων χωρίς να καταργεί τις υπάρχουσες απαιτήσεις της πτήσης. Οι πληροφορίες πρέπει να εντοπίζονται, να ερμηνεύονται και να ιεραρχούνται κατά προτεραιότητα, ενώ ο πιλότος συνεχίζει να παρακολουθεί το αεροσκάφος και το περιβάλλον γύρω του.
Εδώ είναι που η αεροπορία γίνεται πολύ πιο γνωστικά περίπλοκη από την απλή γνώση της σωστής διαδικασίας.
Φανταστείτε να αποφασίζετε εν πτήσει ότι δεν μπορείτε πλέον να συνεχίσετε προς τον προορισμό σας. Το προφανές ερώτημα είναι πού να πάτε, αλλά η άμεση απάντηση σε αυτό δημιουργεί άλλα.
Ποια αεροδρόμια βρίσκονται εντός πρακτικής εμβέλειας; Τι καιρό κάνει εκεί; Ποιος διάδρομος είναι κατάλληλος; Ποιο είναι το μήκος και το υψόμετρο του διαδρόμου; Από ποιον εναέριο χώρο θα σας μεταφέρει η νέα διαδρομή; Ποιες συχνότητες και τοπικές διαδικασίες έχουν σημασία; Και έχετε αρκετά καύσιμα όχι απλώς για να φτάσετε σε μια εναλλακτική διαδρομή, αλλά και για να διατηρήσετε λογικά περιθώρια κέρδους εάν αλλάξει κάτι άλλο;
Στο έδαφος, μπορείτε να απαντήσετε σε αυτές τις ερωτήσεις μεθοδικά. Στον αέρα, το αεροσκάφος συνεχίζει να κινείται ενώ εσείς τις απαντάτε.
Επομένως, μια εκτροπή προσθέτει ένα νέο πρόβλημα λήψης αποφάσεων χωρίς να καταργεί τις υπάρχουσες απαιτήσεις της πτήσης. Οι πληροφορίες πρέπει να βρεθούν, να ερμηνευθούν και να ιεραρχηθούν, ενώ ο πιλότος συνεχίζει να παρακολουθεί το αεροσκάφος, το περιβάλλον και τις επικοινωνίες γύρω από αυτό. Εδώ είναι που η αεροπορία γίνεται πολύ πιο γνωστικά περίπλοκη από την απλή γνώση της σωστής διαδικασίας.
Η σημαντική διάκριση είναι ότι η ίδια η δομή της εργασίας έχει αλλάξει. Πριν από την αλλαγή, πολλά από αυτά που θα συμβούν στη συνέχεια έχουν ήδη προβλεφθεί: η διαδρομή έχει επιλεγεί, οι σχετικές πληροφορίες έχουν εξεταστεί και οι προσδοκίες έχουν καθοριστεί. Μετά την αλλαγή, ορισμένες από αυτές τις προσδοκίες δεν είναι πλέον αξιόπιστες. Ο πιλότος πρέπει να καθορίσει τι παραμένει χρήσιμο, τι πρέπει να απορριφθεί, ποιες νέες πληροφορίες έχουν σημασία και πώς τα κομμάτια πλέον ταιριάζουν μεταξύ τους.
Από γνωστικής άποψης, το νοητικό μοντέλο πρέπει να ενημερώνεται όσο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Αυτή η έννοια διερευνάται περαιτέρω στο βιβλίο «Στρατηγική Λήψη Αποφάσεων σε Ταχέως Μεταβαλλόμενα Περιβάλλοντα».
Δεν ανακοινώνεται κάθε αλλαγή ξαφνικά. Ένας ισχυρός αντίξοος άνεμος, για παράδειγμα, μπορεί να δημιουργήσει ένα πολύ διαφορετικό είδος προβλήματος.
Το αεροσκάφος μπορεί να συμπεριφέρεται απόλυτα φυσιολογικά και η πτήση να φαίνεται σταθερή, αλλά η ταχύτητα εδάφους είναι χαμηλότερη από την προγραμματισμένη. Αρχικά, αυτό μπορεί απλώς να είναι η διαφορά μεταξύ προσδοκίας και πραγματικότητας. Καθώς η πτήση συνεχίζεται, ωστόσο, άλλα μέρη του σχεδίου αρχίζουν να εξελίσσονται μαζί της. Το ταξίδι διαρκεί περισσότερο, τα καύσιμα καταναλώνονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι αναμενόμενες αποθέματα αλλάζουν και ένα αεροδρόμιο που αρχικά φαινόταν άνετα προσβάσιμο μπορεί να γίνει λιγότερο ελκυστικό.
Έχω βιώσει αρκετά ισχυρούς αντίθετους ανέμους σε μια πτήση cross-country που χρειάστηκε μια επιπλέον στάση ανεφοδιασμού καυσίμων, παρόλο που δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδίου. Δεν συνέβη ξαφνικά τίποτα δραματικό. Η αλλαγή συσσωρεύτηκε σταδιακά και αυτό είναι εν μέρει αυτό που μπορεί να κάνει αυτό το είδος κατάστασης εύκολο να υποτιμηθεί.
Αυτό διαφέρει από μια ξαφνική βλάβη εξοπλισμού ή μια επανεκκίνηση της τελευταίας στιγμής, αλλά η υποκείμενη ζήτηση σχετίζεται: ο πιλότος πρέπει να ενημερώνει συνεχώς την εικόνα καθώς αλλάζουν οι συνθήκες που υποστηρίζουν τις προηγούμενες αποφάσεις.
Είναι δελεαστικό να περιγράψουμε όλα αυτά απλώς ως φόρτο εργασίας, και ο φόρτος εργασίας σίγουρα έχει σημασία. Οι πτήσεις μπορεί ήδη να απαιτούν ταυτόχρονη παρακολούθηση, επικοινωνία, πλοήγηση, πρόβλεψη και έλεγχο. Αλλά το πιο δύσκολο πρόβλημα συχνά δεν είναι μόνο ότι υπάρχουν περισσότερα που πρέπει να γίνουν. Είναι ότι έχουν αλλάξει αυτά που πρέπει να γίνουν, αυτά που έχουν μεγαλύτερη σημασία και αυτά που πρέπει να συμβούν στη συνέχεια.
Μια επανακυκλοφορία κάνει την ίδια αρχή πολύ πιο εύκολα αντιληπτή, επειδή η μετάβαση μπορεί να συμβεί σε δευτερόλεπτα. Ένα αεροσκάφος μπορεί να έχει ήδη προετοιμαστεί για προσέγγιση και να έχει διαμορφωθεί για προσγείωση. Ο πιλότος έχει μεταβεί σε μια συγκεκριμένη επιχειρησιακή κατάσταση: η ταχύτητα έχει μειωθεί, το αεροσκάφος έχει διαμορφωθεί κατάλληλα και η προσοχή του έχει στραφεί στην ολοκλήρωση της προσγείωσης. Τότε κάτι αλλάζει. Ένα άλλο αεροσκάφος δεν έχει εκκενώσει τον διάδρομο, εμφανίζεται άγρια ζωή ή κάποιο εμπόδιο ή οι συνθήκες δεν υποστηρίζουν πλέον τη συνέχιση της προσέγγισης.
Η πρόκληση δεν είναι απλώς να γνωρίζουμε πώς να εκτελέσουμε μια επαναληπτική κίνηση. Οι πιλότοι εκπαιδεύονται γι' αυτό. Το ενδιαφέρον γνωστικό χαρακτηριστικό είναι το πόσο γρήγορα πρέπει ο πιλότος να μετακινηθεί από μια προετοιμασμένη ακολουθία ενεργειών σε μια άλλη. Δευτερόλεπτα νωρίτερα, η προσδοκία ήταν να προσγειωθεί. Τώρα δεν είναι η προσγείωση, και η διαμόρφωση του αεροσκάφους, η διαδρομή πτήσης, οι προτεραιότητες προσοχής και η άμεση ακολουθία ενεργειών πρέπει όλα να συμβαδίζουν με αυτήν την αλλαγή.
Εδώ είναι που ο χρόνος γίνεται κάτι περισσότερο από μια άλλη πηγή πίεσης. Καθορίζει πόσο χρόνο έχει ο πιλότος για να αναγνωρίσει τι έχει αλλάξει, να αξιολογήσει τι σημαίνει αυτό και να δράσει.
Πέντε λεπτά προειδοποίησης και πέντε δευτερόλεπτα προειδοποίησης δεν αποτελούν επομένως απλώς διαφορετικές ποσότητες του ίδιου προβλήματος. Με την έγκαιρη αναγνώριση, μπορεί να υπάρχουν αρκετές βιώσιμες επιλογές, άφθονος χρόνος για τη συλλογή πληροφοριών και αρκετή ικανότητα για μελλοντική σκέψη. Καθώς αυτό το χρονικό περιθώριο συρρικνώνεται, ο χαρακτήρας της απόφασης αλλάζει μαζί του.
Υπάρχει ένα άλλο μέρος της λήψης αποφάσεων στην αεροπορία που μπορεί εύκολα να παραβλεφθεί εκτός του πιλοτηρίου: ο πιλότος δεν έχει τη δυνατότητα να σταματήσει την κύρια εργασία ενώ λύνει το νέο πρόβλημα.
Αν σχεδιάζετε μια διαδρομή από το σπίτι και ανακαλύψετε ότι ένα αεροδρόμιο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να σταματήσετε και να διερευνήσετε εναλλακτικές λύσεις. Αν το ανακαλύψετε ενώ βρίσκεστε εν πτήσει, το αεροσκάφος εξακολουθεί να χρειάζεται την προσοχή σας. Το απροσδόκητο πρόβλημα καταναλώνει γνωστικούς πόρους, αλλά το ίδιο ισχύει και για τις συνήθεις απαιτήσεις που υπήρχαν πριν από την εμφάνισή του. Η προσοχή πρέπει να μετακινηθεί μεταξύ του αεροσκάφους, του εξωτερικού περιβάλλοντος, των πληροφοριών πλοήγησης, των επικοινωνιών και οποιωνδήποτε νέων πληροφοριών απαιτούνται για την αναθεώρηση του σχεδίου.
Γι' αυτό το λόγο, οι σχετικά συνηθισμένες αλλαγές μπορούν να γίνουν απαιτητικές με εκπληκτικό τρόπο. Τα επιμέρους στοιχεία μπορεί να είναι όλα οικεία. Η δυσκολία προκύπτει από την ανάγκη συντονισμού τους ενώ η ίδια η κατάσταση συνεχίζει να εξελίσσεται.
Η καλή πλοήγηση έχει επίσης μια σημαντική συνιστώσα που είναι προσανατολισμένη στο μέλλον. Πολλές αποφάσεις είναι πολύτιμες όχι μόνο επειδή λύνουν το άμεσο πρόβλημα, αλλά επειδή διατηρούν επιλογές σε περίπτωση που αλλάξει κάτι άλλο. Τα καύσιμα είναι ένα προφανές παράδειγμα, αλλά η ίδια αρχή ισχύει και για την επιλογή διαδρομής γύρω από το έδαφος, την επιλογή κατάλληλων εναλλακτικών ή την αναγνώριση του εξελισσόμενου καιρού πριν αυτό επιβάλει μια απόφαση.
Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μια ουσιαστική αλλαγή, τόσο μεγαλύτερος παραμένει συχνά ο χώρος λήψης αποφάσεων. Καθώς οι συνθήκες πλησιάζουν, αυτός ο χώρος μπορεί να συρρικνωθεί. Λιγότερα αεροδρόμια μπορεί να παραμείνουν πρακτικά, τα περιθώρια καυσίμων στενεύουν, το έδαφος ή ο καιρός μπορούν να περιορίσουν τη δρομολόγηση και ο χρόνος που είναι διαθέσιμος για τη συλλογή πληροφοριών μειώνεται.
Από αυτή την οπτική γωνία, η επίγνωση της κατάστασης δεν είναι απλώς το να γνωρίζεις πού βρίσκεσαι ή τι συμβαίνει γύρω από το αεροσκάφος. Μέρος της αξίας της είναι η προγνωστική: τι μετατρέπεται σε αυτή την κατάσταση και τι θα είναι ακόμα δυνατό αν συνεχιστεί προς αυτή την κατεύθυνση;
Οι διαδικασίες, ο σχεδιασμός και η εκπαίδευση υπάρχουν για καλούς λόγους. Μειώνουν την αβεβαιότητα, καθορίζουν προτεραιότητες και παρέχουν στους πιλότους δομημένους τρόπους αντιμετώπισης καταστάσεων που διαφορετικά θα ήταν πολύ πιο δύσκολες. Αλλά η πτήση δεν μπορεί ποτέ να περιοριστεί εξ ολοκλήρου στην εκτέλεση μιας προετοιμασμένης ακολουθίας, επειδή το περιβάλλον δεν συνεργάζεται πάντα με το σχέδιο.
Ο καιρός εξελίσσεται. Η κυκλοφορία αλλάζει την εικόνα. Τα αεροσκάφη και τα συστήματα μερικές φορές συμπεριφέρονται απροσδόκητα. Οι εγκαταστάσεις δεν είναι διαθέσιμες. Οι άνθρωποι κάνουν λάθη και οι πληροφορίες που φαίνονταν αξιόπιστες νωρίτερα κατά την πτήση μπορεί να καταστούν ξεπερασμένες.
Συνεπώς, η τεχνική γνώση πρέπει να συνυπάρχει με τη συνεχή προσαρμογή, και αυτή η προσαρμογή λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα λειτουργικό περιβάλλον που ήδη απαιτούσε προσοχή πριν αλλάξει οτιδήποτε.
Ένα καλό σχέδιο πτήσης σάς λέει τι περιμένετε να κάνετε. Καλή πτήση σημαίνει επίσης ότι αναγνωρίζετε πότε η πραγματικότητα έχει αλλάξει, αναδιοργανώνεστε αρκετά γρήγορα ώστε να συμβαδίζετε με αυτήν και το κάνετε αυτό χωρίς ποτέ να σταματήσετε το κύριο καθήκον της πτήσης του αεροσκάφους. Αυτή η ικανότητα προσαρμογής ενώ είναι ήδη υπό φορτίο είναι μια από τις πιο απαιτητικές -και λιγότερο ορατές- προκλήσεις της ανθρώπινης απόδοσης στην αεροπορία.
Καλώς ορίσατε στις Υπηρεσίες Έρευνας και Στρατηγικής στους σημερινούς γρήγορους ρυθμούς.
NeuroTracker είναι ένα από τα πιο ευρέως ερευνημένα συστήματα γνωστικής εκπαίδευσης, που χρησιμοποιείται σε αθλήματα υψηλού επιπέδου, στρατιωτικούς και σε περιβάλλοντα ανθρώπινης απόδοσης παγκοσμίως. Βασισμένο σε 20 χρόνια έρευνας στη νευροεπιστήμη.