Είναι το έντερό σας το κλειδί για την ψυχική σας ευεξία;

Αν γνωρίζετε το «μικροβίωμα», τότε ίσως έχετε ακούσει βιολόγους και νευροεπιστήμονες να λένε ότι είναι σημαντικό για την υγεία μας. Στην πραγματικότητα, όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι τα τρισεκατομμύρια βακτήρια στο έντερό σας σας επηρεάζουν με μυριάδες τρόπους.

Αυτά τα βακτήρια είναι γνωστό ότι ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, επεξεργάζονται θρεπτικά συστατικά, αντιμετωπίζουν λοιμώξεις και παράγουν νευροχημικές ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Πιστεύεται πλέον ότι το μικροβίωμά σας θα μπορούσε ακόμη και να καθοδηγεί τη συμπεριφορά και την ψυχική σας κατάσταση. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στο πώς η εξελισσόμενη επιστήμη για το έντερο μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που φροντίζετε τη γνωστική σας υγεία.

Σύνδεση Νου-Σώματος

Πριν από λίγα χρόνια, θα θεωρούνταν ψευδοεπιστήμη η άποψη ότι τα μικροσκοπικά πλάσματα που κατοικούν στα έντερά μας θα μπορούσαν να επηρεάσουν το μυαλό μας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η έρευνα ανακαλύπτει ισχυρές ενδείξεις ότι οι μικροοργανισμοί του εντέρου επηρεάζουν την ψυχική υγεία και τη γνωστική λειτουργία ως ένα αμφίδρομο σύστημα. Ο Christopher Lowry, PhD, αναπληρωτής καθηγητής ολιστικής φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ, εξήγησε:

«Αναφερόμαστε σε αυτόν τον άξονα ως τον άξονα μικροβιώματος-εντέρου-εγκεφάλου και αυτός ο άξονας είναι αμφίδρομος. Το μικροβίωμα και το έντερο επικοινωνούν με τον εγκέφαλο και αντίστροφα ο εγκέφαλος επικοινωνεί με το έντερο και το μικροβίωμα»

Όσον αφορά τους μηχανισμούς, έχει διαπιστωθεί ότι τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να παράγουν μεταβολίτες που κυκλοφορούν μέσω του αίματος στον εγκέφαλο. Αυτοί μπορούν να επηρεάσουν τη νευρική λειτουργία και τη φλεγμονή (βασικός παράγοντας σε πολλές ασθένειες του εγκεφάλου) μέσω μορίων και κυττάρων ανοσολογικής σηματοδότησης, που μεταφέρονται από το σώμα.

Για αυτόν τον λόγο, οι νευροεπιστήμονες χαρακτηρίζουν το έντερο ως «δεύτερο εγκέφαλο». Συλλογικά, ζυγίζοντας περίπου το ίδιο βάρος με τον εγκέφαλό σας, τα δύο συνδέονται περίπλοκα μέσω του εντερικού νευρικού συστήματος - μιας νευρωνικής υπερλεωφόρου που ανταλλάσσει άμεσα νευροδιαβιβαστές. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι επιρροές είναι πολύπλοκες και ποικίλλουν από άτομο σε άτομο, επομένως υπάρχουν ακόμη πολλά να μάθουμε.

Η σχέση με τις νευροψυχιατρικές διαταραχές

Μελέτες σε ανθρώπους έχουν δείξει ότι τα άτομα με γαστρεντερικές διαταραχές, όπως το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου, έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχολογικά προβλήματα όπως διπολική διαταραχή, κατάθλιψη, σχιζοφρένεια και διαταραχή του φάσματος του αυτισμού.

Μια μελέτη στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο Chongqing στην Κίνα διαπίστωσε ότι ασθενείς με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή είχαν βακτήρια του εντέρου που ήταν σημαντικά διαφορετικά από τα υγιή άτομα. Σε μια ενδιαφέρουσα ανατροπή για να δείξουν μια αιτιώδη σχέση, οι ερευνητές πήραν κοπρανώδη ύλη από τους καταθλιπτικούς ασθενείς και τα μεταμόσχευσαν σε ποντίκια (κοπρανο-μικροβιακή μεταμόσχευση). Αξιοσημείωτα, τα ποντίκια εμφάνισαν περισσότερη κατάθλιψη και άγχος από τα ποντίκια που έλαβαν μοσχεύματα από υγιείς ανθρώπους.

Μια Νέα Λεωφόρος Θεραπείας

Καθώς αποκαλύπτονται περισσότερα για την πραγματική δύναμη της σύνδεσης εντέρου-εγκεφάλου, οι επιστήμονες αναζητούν πλέον τρόπους για την αντιμετώπιση ψυχιατρικών και συμπεριφορικών διαταραχών με διατροφικές αλλαγές ή «ψυχοβιοτικά συμπληρώματα». Στόχος είναι η βελτίωση της ισορροπίας στη σύνθεση του μικροβιώματός μας με τρόπους που βελτιώνουν την υγεία μας σε πιο ολιστικό επίπεδο.

Σε αρχικές μελέτες με ηλικιωμένους αρουραίους, η θεραπεία του εντέρου με προβιοτικά μοσχεύματα για διάστημα τριών εβδομάδων μείωσε τη φλεγμονή στον εγκέφαλο και ενίσχυσε τις λειτουργίες μνήμης. Άλλοι επιστήμονες διεξάγουν έρευνα για να βρουν συγκεκριμένα ψυχοβιοτικά που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ψυχική υγεία στους ανθρώπους με συγκεκριμένους τρόπους. Μέχρι στιγμής, αυτά έχουν δείξει πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα, αλλά υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι να μπορέσουν να γίνουν έτοιμα προς χρήση προϊόντα.

Ωστόσο, μια πολύ απλούστερη προσέγγιση είναι η εισαγωγή διατροφικών αλλαγών για την αντιστάθμιση των ανισορροπιών στο μικροβίωμα που προκαλούνται από τις σύγχρονες δίαιτες. Παραδόξως, υπάρχουν ενδείξεις ότι τέτοιες ανισορροπίες μπορούν να μεταβιβαστούν από γενιά σε γενιά. Καθώς οι αλλαγές στη διατροφή με προβιοτικά είναι σχετικά απλές και ασφαλείς, θα μπορούσε να είναι κάτι που οι κλινικοί γιατροί θα αρχίσουν να ενθαρρύνουν μόλις υπάρξουν επαρκή στοιχεία.

Εφέ από πάνω προς τα κάτω

Μια πραγματικά ενδιαφέρουσα εναλλακτική προοπτική είναι η αξιοποίηση της αμφίδρομης σχέσης του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, χρησιμοποιώντας ψυχολογική θεραπεία για τη βελτίωση της υγείας του εντέρου. Μια μελέτη που χρησιμοποίησε τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) έδειξε προκαταρκτικά στοιχεία για τη μείωση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (IBS). Προσθέτοντας αξιοπιστία σε αυτήν την προσέγγιση, η ανάλυση του μικροβιώματος των συμμετεχόντων προέβλεψε αποτελεσματικά ποιος θα ανταποκριθεί καλύτερα στη θεραπεία.

Ίσως το πιο συναρπαστικό είναι ότι σε ασθενείς που ανταποκρίθηκαν, η παρέμβαση Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας άλλαξε μετρήσιμα τη σύνθεση του μικροβιώματός τους. Ο Jeffrey Lackner, PsyD, στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο, ο οποίος διεξήγαγε τη μελέτη, συνόψισε:

«Αυτό υποδηλώνει ένα φαινόμενο από πάνω προς τα κάτω. Εάν αλλάξετε τη δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος μειώνοντας το άγχος και αυξάνοντας τις δεξιότητες αντιμετώπισης, τα σήματα φτάνουν από τον εγκέφαλο στα μικρόβια στο έντερο. Δεν είναι μόνο τα μικρόβια που μιλάνε στον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος παίζει επίσης μεγάλο ρόλο σε αυτή τη συζήτηση»

Έτσι, παρόλο που η επιστήμη εξακολουθεί να εξελίσσεται, υπάρχουν πολλές δυνατότητες βελτίωσης της ανθρώπινης υγείας φροντίζοντας τη μικροχλωρίδα που μας φροντίζει.

Αν βρήκατε ενδιαφέρον αυτό το θέμα, ρίξτε μια ματιά στο προηγούμενο ιστολόγιό μας.

Έχετε Δεύτερο Εγκέφαλο;

‍